Een tijdje geleden kreeg ik bij mijn ICoach opleiding Van Arno Coenders een uitleg en demonstratie rondom onderzoekend leren met kleuters. Je gaat uit van het natuurlijk leren wat ieder kind in zich heeft, de drang om te ontdekken en zelf dingen uit te zoeken. De vraag was hoe je dit kon vormgeven in je klas, begeleiden en toepassen als een terugkerend iets in je leerstofaanbod. Mijn vraag was vooral: “Hoe doe ik dat met mijn (speciale) kleutergroep?”
Eerder schreef ik over mijn onderzoeksvraag rondom zaadjes in de lente. Lees hier hoe ik kleuters onderzoek heb laten doen rondom de groei van kikkers.
Ik zei het al in een eerder artikel.
Kleuters ontdekken de hele dag door. Ze zijn buiten en binnen druk bezig met verwondering, ontdekken en vooral veel doen. Je creëert een zo rijk mogelijke leeromgeving en het gebeurt daardoor vaak vanzelf. Maar toch kun je ervoor zorgen dat je net dat stapje verder gaat door een echte onderzoeksvraag in je groep te brengen waarmee je samen met de leerlingen op onderzoek uitgaat. Je gaat je samen dingen afvragen, je gaat samen op onderzoek en ontdekt en leert ondertussen van alles.
Super leuk maar hoe doe je dat dan precies? Ik heb deze keer weer een SOLE (Self Organized Learning Experiment) in de klas uitgewerkt.
Nu rondom de onderzoeksvraag; Hoe groeit een kikker?De inleiding met de onderzoeksvraag.
De vraag kwam eigenlijk vanuit de groep zelf. We hadden die week het prentenboek
Dottie’s kuikens gelezen en naar aanleiding van het verhaal een visualisatie gemaakt over dieren die uit een ei komen. Een paar kinderen wisten te vertellen dat kikkers ook uit een ei kwamen. Dit gaf bij het grootste deel van de groep echter zoveel vragen dat we op dat moment besloten om hier verder onderzoek naar te doen.
Onze onderzoeksvraag was geboren: “hoe groeit een kikker?”
De meeste kinderen waren het er wel over eens dat we een filmpje moesten zoeken op het internet over kikkers in de klas. Dat hadden we al snel gevonden via onze Yurlspagina en van daaruit kwam de conclusie. We moesten er op uit om zelf kikkervisjes in de klas te halen en te kunnen zien hoe ze groeien, van dichtbij.
Het onderzoek.
Zo gezegd, zo gedaan. Op naar de sloot dus.
Het gesprek wat voorafgaand gevoerd werd was eigenlijk een leermoment op zich. Want hoe kregen we nu water met kikkerdril te pakken zonder zelf in de sloot te vallen? Uiteindelijk kwamen we samen tot het plan om een emmer met een touw eraan te gebruiken. Na een paar keer droog oefenen, hoe je zo’n emmer dan wel moet gooien, was het op naar de sloot.
We hadden al snel beet en eenmaal terug in de klas hebben we een brainstorm gemaakt over wat we wilden weten?
Daar kwam het eerste schema uit naar voren,. Wat eten de kikkervisjes? We hebben stemmen geteld per voersoort en verteld dat we dit dus elke dag goed gaan volgen via de onderzoekstafel.
Tijdens een volgend kringmoment voegde ik mijn SOLE schema toe en herhaalde onze leerdoelen voor dit onderzoek. Wat eten de kikkervisjes maar ook hoe groeien de kikkers?
Inmiddels hadden een aantal kinderen de groeipuzzel op de onderzoekstafel ontdekt. Samen, met wat hulp van elkaar, leuke spontane gesprekjes en een informatieboek over kikkers te bekijken tijdens de vrije leermomenten, kwamen we in de kring samen tot de conclusie dat uit de kikkerdril een visje kwam wat langzaam in een kikker verandert.
Vanaf dat moment heb ik het schema van de groei van een kikker toegevoegd op het flipoverblad.
Vanaf nu gingen we elke dag goed kijken met de vergrootglazen of we al iets konden zien van groei bij de kikkervisjes. Ik had ook losse kaartjes die ik bij de bak legde om te laten zien hoever de groei tot op dat moment gevorderd was.
Ondertussen had ik ook wat nieuwe boeken geïntroduceerd op de onderzoekstafel, soms voorgelezen, soms om vrij door te kijken. Op de Yurlspagina van onze klas stonden filmpjes, liedjes en links rondom kikkers. Een vrije leeromgeving met voldoende prikkeling dus.
Het resultaat.
Omdat de meivakantie eraan kwam moesten we een soort tussenpauze creëren. De kikkervisjes moesten uit logeren om door te groeien, want het waren nog steeds geen kikkers. Via klasbord vonden we een lieve moeder die wel vrijwilliger wilde zijn voor dit project. Daarnaast wilde ik de leerdoelen van de afgelopen anderhalve week eens goed nalopen op een coöperatieve manier. Want wat hadden we tot nu toe eigenlijk allemaal geleerd van dit hele thema.
Ik heb de kinderen, per groepje van 5, de volgende opdrachten gegeven.
Teken alles wat je weet van de kikkers. Alles wat je tot nu toe hebt geleerd over waar ze wonen, hoe ze eruit zien, wat ze eten, en alles wat je verder nog meer weet over kikkers.
Je moet goed overleggen met elkaar want je mag niet twee keer hetzelfde tekenen.
Na afloop moet je dit als groepje weer aan elkaar presenteren.
Elke groep kreeg een A3-papier en een pot kleurpotloden. Het papier kwam midden op de groepstafel te liggen en we konden beginnen.
Zelf had ik mijn twijfels of het zou lukken. Overleggen is juist bij kinderen met een TOS het moeilijkste wat er is. Rekening houden met elkaar, uitleggen aan elkaar wat je bedoelt en afspraken maken, pffff. Maar de groepen gingen meteen vol vuur aan de slag en met wat kleine bijsturing in de communicatieprocessen hier en daar kwam er een super resultaat uit. Ik had verteld dat ze bij elkaar mochten kijken voor ideetjes en ook op de flipover mochten kijken voor inspiratie.
Wat een super resultaten vind je niet?
Daarna de presentatie.
Dat verliep hier en daar nog wel wat onwennig maar aangezien we dit al een keer hadden geoefend bij ons onderzoek van de zaadjes in de lente, ging het nu al iets beter dan toen.
Observatie van de juf: Lesdoelen behaald op het gebied van algemene kennis, natuur, communicatieve voorwaarden en leren leren! Mooi toch?
Ons onderzoek is tot nu toe dus even op pauze gezet. De leerdoelen tot nu toe zijn bereikt. We weten nu hoe kikkers groeien en we hebben geleerd wat de volgorde is in de groei.
Onze volgende vraag is nu:
Hoe zien de kikkervisjes eruit over twee weken en waar moeten ze dan naartoe? Kunnen ze ook in de klas blijven?
Wordt vervolgd dus!
Wil jij nu ook aan de slag met een SOLE? kijk dan nog eens eens hier voor een voorbeeld en andere ideeën voor onderzoeksvragen.
Download hier een format van Arno Coenders om een SOLE te maken.
Wil je hier een keer mee aan de slag op een studiedag, met wat meer achtergrond info en een praktische opdracht? Neem dan contact op met mij voor een vrijblijvende offerte op maat voor een praktische workshop rondom onderzoekend leren.
Kleuters ontdekken de hele dag door. Ze zijn buiten en binnen druk bezig met verwondering, ontdekken en vooral veel doen. Je creëert een zo rijk mogelijke leeromgeving en het gebeurt daardoor vaak vanzelf. Maar toch kun je ervoor zorgen dat je net dat stapje verder gaat door een echte onderzoeksvraag in je groep te brengen waarmee je samen met de leerlingen op onderzoek uitgaat. Je gaat je samen dingen afvragen, je gaat samen op onderzoek en ontdekt en leert ondertussen van alles.
Super leuk maar hoe doe je dat dan precies? Ik heb vorige week een SOLE (Self Organized Learning Experiment) in de klas uitgewerkt rondom het thema Lente en zaadjes. Lees hier verder over hoe ik de SOLE heb ingezet en hoe dit perfect past in het leren van 21th Century Skills.
Een tijdje geleden kreeg ik bij mijn ICT opleiding van Arno Coenders een uitleg en demonstratie rondom onderzoekend leren. Je gaat uit van het natuurlijk leren wat ieder kind in zich heeft, de drang om te ontdekken en zelf dingen uit te zoeken. Je start met een onderzoeksvraag. De uitleg was hoe je dit kon vormgeven, begeleiden en toepassen in je klas als een terugkerend iets in je leerstofaanbod.
Een mooie vraag, maar dan wil ik eerst wat meer weten over de achtergronden. We kregen een inspirerend filmpje te zien van Education scientist Sugata Mitra uit India die een zeer interessant experiment had gedaan in de sloppen van New Delhi: The hole in the wall. Wat hij heeft gedaan is zeer inspirerend en fantastisch om te zien.
Hierna ben ik het internet opgegaan en heb meer informatie gevonden over “natuurlijk leren”.
Natuurlijk leren
Enkele quotes van de site “natuurlijk leren“ “Natuurlijk leren is leren vanuit de behoefte tot zelfontplooiing (intrinsieke motivatie)” “Natuurlijk Leren zorgt ervoor dat ieder mens (kind) de leerweg vindt die het meest natuurlijk aansluit bij zijn/haar mogelijkheden en talenten. Intrinsieke motivatie is daarbij een voorwaarde. Daarnaast zorgt een krachtige leeromgeving voor optimale mogelijkheden tot zelfontplooiing”.
Een krachtige leeromgeving is volgens de website van “Natuurlijk leren” een omgeving:
waarin veel interacties mogelijk zijn (het sociale aspect van leren).
die zo écht mogelijk is (leren in de context)
waarin leerlingen kunnen beschikken over de ‘kennisrijkdom’ die in de huidige maatschappij aanwezig is
waar docenten erop gericht zijn leren te faciliteren zonder druk uit te oefenen tot leerprestaties
Deze manier van leren vind je volgens mij ook gedeeltelijk terug in het model van 21th Century Skills.
21th Century skills
Op de site van Kennisnet kun je ook veel informatie terugvinden over 21th Century skills.
Het schema hierboven is terug te brengen naar een lijstje wat inderdaad alles dekt op het moment dat je de methodes durft los te laten en durft te gaan werken met kinderen en onderzoekend leren.
Hoe pas je dit toe in een kleutergroep?
Mijn eerste gedachten per onderdeel van bovenstaand schema:
Creatief denken : Je gaat bijvoorbeeld samen brainstormen over een probleem.
Probleemoplossend vermogen: wat moet je doen om de problemen te bekijken en te overwinnen, bedenk dit samen met je groep of laat ze in groepjes dit bespreken wanneer het zich voordoet.
Computational thinking: dit vind ik een lastige bij kleuters dus deze sla ik even over.
Informatievaardigheden: waar kunnen we informatie vinden, via de iPad of de PC, een boek, een kijkplaat? Geef de kinderen per groepje als het kan ook een Ipad en kijk eens waar ze uitkomen. Je zou nog eens verrast kunnen worden. Vind je dit nog een brug te ver, doe het dan samen met jou in een begeleide werkvorm per groepje.
ICT basisvaardigheden: hoe zoek je iets op? Gebruik bijvoorbeeld een kinderzoekmachine of de site van kleuterportaal.
Media wijsheid: Samen praten over wat ze zien, is het echt of nep? Hoe weet je dat?
Communiceren: laat ze werken in tweetallen of in groepjes en laat ze samen dingen doen, overleg komt hierdoor spelenderwijs op gang.
Samenwerken: geef ze samen de opdracht en laat ze ook komen tot een gezamenlijk eindresultaat. Geef dit vanaf het begin ook aan als doel van de onderzoeksvraag. Vertel ze dat ze aan het eind van het onderzoek aan elkaar moeten gaan vertellen wat ze hebben gevonden.
Sociale en culturele vaardigheden: het samen overleggen en maken/verzorgen van dingen zal deze vaardigheden ontwikkelen.
Zelfregulering: hoe gedraag je jezelf bij tegenslag of bij een meninsverschil in je groep.
Kritisch denken: komt logischerwijs vanzelf aan de orde.
Tessa van Zadelhof, van Stichting PRODAS, zegt hierover in haar opiniestuk op de site van Kennisnet:
“Naar mijn idee vraagt werken aan 21e eeuwse vaardigheden dat je op een andere manier naar onderwijs kijkt. Als leerkracht heb je een nieuwe mindset nodig. Je kijkt en luistert weer echt naar je leerlingen, je kijkt wat er in de actualiteit leeft, je zet technologie (ict) in als het een meerwaarde heeft, integreert vakgebieden en je ontwerpt samen met leerlingen het onderwijs in je klas. Wat willen we leren over dit onderwerp? Wat zijn onze leerdoelen? Op welke manier kunnen we onze doelen bereiken? En dat alles dan het liefst in een betekenisvolle context.”
En vooral dit laatste spreekt mij erg aan: ICT alleen als meerwaarde en leren vanuit een betekenisvolle context.
Onderzoekend leren in een (speciale) kleutergroep?
Via Arno Coenders kregen wij daarvoor een soort format voor een les over onderzoekend leren met 21th Century Skills. Hij noemt het een SOLE (Self organized Learning Experiment) en het werkt eigenlijk verbazend simpel. Je bedenkt een uitdagende onderzoeksvraag naar aanleiding van je thema, je les of iets wat op dat moment betekenisvol is voor jouw leerlingen. Het kan toegepast worden in groep 1 tot 8.
Er zijn een aantal regels voor een SOLE:
De kinderen mogen in (zelfgekozen) groepjes of tweetallen aan de slag met de onderzoeksvraag.
De groepjes mogen bij elkaar kijken om ideeën op te doen, dit is geen afkijken maar inspiratie opdoen.
Er mag per groepje maximaal 1 iPad of Computer worden gebruikt, de rest van de informatiematerialen mag van alles zijn.
Per groep geef je een groot papier waarop ze hun onderzoek mogen uitbeelden op wat voor manier dan ook.
De groepjes moeten na afloop hun resultaat (produkt en/of papier) aan elkaar laten zien en vertellen wat ze hebben gevonden of hebben gemaakt.
Voorbeelden van een goede onderzoeksvraag voor de onderbouw:
Hoe zorg je voor een veilig hok voor de kippen zodat de vos hun eieren niet kan stelen?
Hoe komen de boerderijdieren over een sloot? (Maak een opstelling van dieren en een sloot om het uit te beelden).
Hoe groeien kikkers?
Op wat voor ondergrond groeien plantenzaadjes het best?
Wat voor soorten stenen bestaan er allemaal en hoe kan dat?
Wat gebeurt er precies met een boon wanneer die gaat ontkiemen en wat heeft hij nodig?
Voor een midden of bovenbouwgroep pas je uiteraard de vragen aan, bij het niveau van je groep. Je kunt dan vragen bedenken samen met je groep naar aanleiding van een thema uit de methode, een project of een nieuwsitem.
Hieronder zie je mijn uitgewerkte onderzoeksvraag bij kleuters.
Een kort verslag.
Het gesprek over de moestuintjes van AH was het uitgangspunt. Een groot aantal leerlingen was daar thuis al druk mee aan de slag. Dit was het startpunt.
We hebben daarna samen bedacht waar we iets zouden kunnen vinden over het groeien van zaadjes. “Een filmpje op het digibord juf”, was het antwoord. Dat hebben we dus eerst bekeken via onze Yurlspagina.
Het gesprek heb ik daarna ietwat gestuurd naar het zand van de moestuintjes en mezelf hardop afgevraagd of ik ook wat anders in de bakjes zou kunnen stoppen. Ik wilde dit vanuit de kinderen laten komen maar het bleek dat dit toch enigszins aangedragen moest worden. De verschillende materialen had ik in de kring voor mij liggen. De moestuintjes met tuinkers, de watjes, de sponsjes en de stukken papier. Naar aanleiding van de vraag heb ik eerst een stemmingsronde gehouden over wat ze zelf dachten dat het beste zou groeien. Dit heb ik verbeeld met een grafiek. Na dit gesprek gaf ik ze een bak per groepje en moesten ze hun zaadjes planten in vier bakjes met verschillende ondergronden. Dit heb ik wel per groepje begeleid. Daarbij kregen ze een schema met wie er op welke dag een foto mocht nemen en water mocht geven. De kinderen waren enthousiast en dachten eigenlijk allemaal dat alleen zand goed genoeg zou zijn voor de zaadjes om te groeien. Een aantal kinderen (de helft) durfde ook te gokken op de watjes. Waarschijnlijk door eerdere ervaring? Gaandeweg de week kwamen de verwondering en de vragen op gang. Waarom groeide er bij de ene groep meteen al iets en bij de andere niets? Wat gebeurde er bij teveel water, en wat bij te weinig water? Wat groeide meteen goed en wat totaal niet?
En hier wat foto’s van het onderzoek
Het heeft een week geduurd. Hiernaast zie je de bak die ik per groepje op de tafel had staan en het schema waarop ze konden lezen wie er elke dag aan de beurt was om een foto te maken en water te geven.
Op de klassendeur hing ik elke dag een foto erbij van het verloop van de groei van de zaadjes.
De kinderen hadden op deze manier dus geen groepspapier waarop ze iets uitbeelden maar een fotoserie.
Tijdens de presentatie waren de kinderen wat onwennig. Ze moesten vertellen wat er gebeurd was en wat ze ervan hadden geleerd. Wat vonden ze vreemd en wat wilden ze er nog meer over kwijt? Ik heb hiervan een visualisering gemaakt. Ons woordcluster van LOGO3000 (zich afvragen-onderzoeken-ontdekken) kwam meteen mooi terug in dit onderzoek.
Mijn mening over onderzoekend leren
Je begrijpt wel dat deze werkvorm mij ontzettend aanspreekt.
De kinderen waren betrokken, we hebben veel taal gebruikt en het presenteren aan elkaar ging verrassend goed voor een eerste keer. Een aantal collega’s in andere bouwen hebben het ook uitgeprobeerd en hun reacties: “Wauw, de kinderen waren allemaal super betrokken” “Een groep leerlingen vroeg meteen wanneer we het weer gingen doen, want dit was véél leuker dan uit boeken leren”. “Wat een samenwerking en wat een betrokkenheid”
Je snapt het al, we gaan hier zeker mee verder. Heb jij het ook wel eens uitgeprobeerd in jouw groep? Ik zeg zeker doen! Laat het los, doe een stapje achteruit en kijk wat er gebeurt. Je zult versteld staan.
Kennen jullie dat? Je ziet in je mailbox een alarmerend cijfer staan van veel te veel ongelezen mails?
Zelf heb ik daar regelmatig last van en ik probeer daarom ook altijd selectief te werk te gaan met automatische nieuwsbrieven en dergelijke. Vaak heb je al te snel ergens op geklikt en vervolgens krijg je dagelijks een mailtje binnen met alweer “nieuwe” aanbiedingen of nieuws. Erg irritant vind ik zelf.
Toch kan een automatische nieuwsbrief van een bepaalde site wel handig zijn. Ik volg bijvoorbeeld zelf Juf Bianca. Zij geeft in haar nieuwsbrieven, die gelukkig niet dagelijks binnenkomen, altijd leuke extra downloads weg. Een aanrader dus.
Gisteren was ik op een cluster 2 congres (Simea in Lunteren) en kreeg ik de vraag van een directe collega waarom ik zelf nog geen nieuwsbrief had voor mijn site? Tja, waarom eigenlijk niet?
Het antwoord daarop is simpel. Ik wil dus niet dat ik zelf de mailboxen van anderen ga overstelpen en daarbij zou ik niet goed weten waar ik de tijd vandaan moet halen om ook dit onderdeel nog toe te voegen in mijn drukke weekschema. 🙂
Maar…. dat maakt het uiteraard niet onmogelijk om mij te volgen via de mail.
Je kunt jezelf namelijk abonneren op deze site. Telkens wanneer er dan iets nieuws wordt gepubliceerd krijg jij automatisch een mailtje hierover in je mailbox.
Je doet dit door je mailadres in te vullen in dit venster wat rechts in de zijbalk staat. Op deze afbeelding zie je een uitvergroting. Handig toch?
Zo blijf je altijd op de hoogte.
Wil je daarnaast ook van alle andere dingen op de hoogte blijven die ik deel, volg mij dan ook via facebook! Klik daarvoor de facebook vind-ik-leuk-button aan.
Elk jaar is het weer heerlijk wanneer de lente weer begint. Afgelopen weekend was het een heerlijk zonnetje en afgelopen week zijn we ook in de klas begonnen met thema lente.
Dit jaar gebruiken we het Kabouterpad van de kleuteruniversiteit en starten we met een SOLE. Het project is heel goed bruikbaar en ook erg leuk om drie weken mee te werken. Een SOLE is een werkwijze die uitgaat van een onderzoeksvraag die je met de kinderen gaat bedenken en oplossen.
Wil je weten hoe wij dit doen, lees dan hier verder.
Meld je hier aan en ontvang niet alleen de checklist maar ook meteen maandelijks de nieuwsbrief met het laatste nieuws van de site en het laatste nieuws over acties en evenementen. Ook ontvang je meteen toegang tot alle gratis downloads.
Uitschrijven is altijd en op ieder moment mogelijk.
Bedankt!
Je bent succesvol ingeschreven. Ik beloof je dat ik je niet ga spammen, wil je echter toch uitschrijven dan kan dat natuurlijk altijd onderaan elke mail.
Bij Gmail en Hotmail komen mijn mails vaak in SPAM terecht. Wil geen enkele mail missen? Voeg mijn mailadres dan toe aan jouw lijst met vertrouwde contacten of bij Gmail aan de mailbox Primair.
Groet, Marita
Wil jij creatief aan de slag met taal en digitale tools?
Bekijk dan al mijntrainingen in de Digitaalspeciaal Online Academy!
Volg vanuit je eigen huiskamer op jouw eigen tempo en tijdstip mijn online trainingen en masterclasses.
Via deze mailinglijst ontvang je meteen een kortingscode waarmee je kortingen kunt krijgen tot 50%! Ook ontvang je als eerste het laatste nieuws over de Digitaalspeciaal Online Academy.
Bedankt!
Je bent succesvol ingeschreven. Ik beloof je dat ik je niet ga spammen, wil je echter toch uitschrijven dan kan dat natuurlijk altijd onderaan elke mail.
Bij Gmail en Hotmail komen mijn mails vaak in SPAM terecht. Wil geen enkele mail missen? Voeg mijn mailadres dan toe aan jouw lijst met vertrouwde contacten of bij Gmail aan de mailbox Primair.
Groet, Marita
daaruit kwam de conclusie. We moesten er op uit om zelf kikkervisjes in de klas te halen en te kunnen zien hoe ze groeien, van dichtbij.
Het onderzoek.
Zo gezegd, zo gedaan. Op naar de sloot dus.
Het gesprek wat voorafgaand gevoerd werd was eigenlijk een leermoment op zich. Want hoe kregen we nu water met kikkerdril te pakken zonder zelf in de sloot te vallen? Uiteindelijk kwamen we samen tot het plan om een emmer met een touw eraan te gebruiken. Na een paar keer droog oefenen, hoe je zo’n emmer dan wel moet gooien, was het op naar de sloot.
We hadden al snel beet en eenmaal terug in de klas hebben we een brainstorm gemaakt over wat we wilden weten?
Daar kwam het eerste schema uit naar voren,. Wat eten de kikkervisjes? We hebben stemmen geteld per voersoort en verteld dat we dit dus elke dag goed gaan volgen via de onderzoekstafel.
Tijdens een volgend kringmoment voegde ik mijn SOLE schema toe en herhaalde onze leerdoelen voor dit onderzoek. Wat eten de kikkervisjes maar ook hoe groeien de kikkers?
Inmiddels hadden een aantal kinderen de groeipuzzel op de onderzoekstafel ontdekt. Samen, met wat hulp van elkaar, leuke spontane gesprekjes en een informatieboek over kikkers te bekijken tijdens de vrije leermomenten, kwamen we in de kring samen tot de conclusie dat uit de kikkerdril een visje kwam wat langzaam in een kikker verandert. 
Vanaf dat moment heb ik het schema van de groei van een kikker toegevoegd op het flipoverblad.
Vanaf nu gingen we elke dag goed kijken met de vergrootglazen of we al iets konden zien van groei bij de kikkervisjes. Ik had ook losse kaartjes die ik bij de bak legde om te laten zien hoever de groei tot op dat moment gevorderd was. 
Ondertussen had ik ook wat nieuwe boeken geïntroduceerd op de onderzoekstafel, soms voorgelezen, soms om vrij door te kijken. Op de Yurlspagina van onze klas stonden filmpjes, liedjes en links rondom kikkers. Een vrije leeromgeving met voldoende prikkeling dus.
Het resultaat.
Omdat de meivakantie eraan kwam moesten we een soort tussenpauze creëren. De kikkervisjes moesten uit logeren om door te groeien, want het waren nog steeds geen kikkers. Via klasbord vonden we een lieve moeder die wel vrijwilliger wilde zijn voor dit project. Daarnaast wilde ik de leerdoelen van de afgelopen anderhalve week eens goed nalopen op een coöperatieve manier. Want wat hadden we tot nu toe eigenlijk allemaal geleerd van dit hele thema.
Ik heb de kinderen, per groepje van 5, de volgende opdrachten gegeven.
Wat een super resultaten vind je niet?
Daarna de presentatie.
Dat verliep hier en daar nog wel wat onwennig maar aangezien we dit al een keer hadden 
geoefend bij ons onderzoek van de zaadjes in de lente, ging het nu al iets beter dan toen.
Observatie van de juf: Lesdoelen behaald op het gebied van algemene kennis, natuur, communicatieve voorwaarden en leren leren! Mooi toch?
Ons onderzoek is tot nu toe dus even op pauze gezet. De leerdoelen tot nu toe zijn bereikt. We weten nu hoe kikkers groeien en we hebben geleerd wat de volgorde is in de groei.
Onze volgende vraag is nu:
Hoe zien de kikkervisjes eruit over twee weken en waar moeten ze dan naartoe? Kunnen ze ook in de klas blijven?
Wordt vervolgd dus!
Wil jij nu ook aan de slag met een SOLE? kijk dan nog eens eens 
Hiernaast zie je de bak die ik per groepje op de tafel had staan en het schema waarop ze konden lezen wie er elke dag aan de beurt was om een foto te maken en water te geven.
