door Marita | sep 8, 2016 | lestips en ideeën, organisatie in de klas
Coöperatief werken
Het lijkt bijna wel een nieuwe hype want het woord kom je te pas en te onpas tegen, maar het concept bestaat al heel lang en is eigenlijk is niet nieuw. Het is samenwerken met een opdracht, volgens mij gewoon samenwerken, in tweetallen of in groepjes dus.
Het coöperatief werken wordt graag gebruikt in combinatie met opbrengstgericht werken en het directe instructiemodel. Van groep 1 tot en met groep 8 is er een vorm van coöperatief werken te bedenken. Het nodigt uit tot communicatie, het activeert de kinderen, er wordt interactief gewerkt en voor de leerkracht is het vaak een goede manier om een behaald lesdoel te controleren of voorkennis op te laten doen.
Een schoolbrede aanpak
Leuke werkvormen voor coöperatief werken zijn altijd handig, daarom was ik blij verrast met een Facebookpost van Marjolein Tenholter, leerkracht groep 8 van RK De Regenboog in Voorschoten over de manier waarop haar school het coöperatieve werken schoolbreed heeft opgepakt. Zij vertelde dat een werkgroep aan de slag was gegaan om iedere week, en later iedere maand, een werkvorm centraal te zetten in alle groepen. Er werd op die manier even met alle neuzen dezelfde kant op gekeken, iedereen deelde dezelfde ervaringen en wisselde ideeën en tips aan elkaar uit in dezelfde periode. Het coöperatief werken kwam hiermee, volgens haar, op een hoger niveau. Zij voeren dit op deze manier nu al uit sinds 2014 en zijn er erg tevreden over. Ook de leerlingen zijn enthousiast.
Vervolgens word ik dan natuurlijk erg benieuwd naar de werkvormen. Marjolein heeft daarom met mij, en nog een aantal volgers, haar bestanden gedeeld. In deze bestanden vind je de uitleg van de schoolbrede opzet en de week- maandbrieven die zij jaarlijks rondsturen binnen de school.
Een uitgebreide aanpak
Ik vind het een erg uitgebreide aanpak. Vooral het programma van week 1 en 2 vergt enige inzet. Daarom snap ik dat ze inmiddels afgestapt zijn van het concept om in de eerste weken elke dag een envelop in alle groepen achter te laten. Maar het concept van schoolbreed allemaal dezelfde werkvorm centraal spreekt mij erg aan.Op onze school is het nu nog per leerkracht afhankelijk en daardoor nog geen doorgaande lijn. Wat eigenlijk best jammer is, want coöperatief werken is een hele goede en leuke manier om taal te stimuleren.
Met toestemming van Marjolein mag ik de bestanden hier delen. Doe er dus je voordeel mee.
Ik ben benieuwd naar jullie ervaringen met coöperatief werken. Werken jullie hier ook schoolbreed aan of is het afhankelijk van de leerkracht? laat het me weten in een reactie!
Bijlagen
1. Uitleg schoolbrede aanpak
2. Groepsvorming week 1 en 2
deze bladen krijgen alle leerkrachten bij de start van het schooljaar.
3. Groepsvorming eerste periode
Na de twee weken groepsvorming krijgen de leerkrachten dit document met spelletjes. Het is de bedoeling dat ze iedere dag een activiteit kiezen uit de lijst. Andere activiteit mag ook, maar dan moet hij op de lijst worden bijgeschreven zodat deze als inspiratie gebruikt kan worden het jaar erop. Deze lijsten hanteren tot de herfstvakantie.
November tot en met juni vind je hieronder. De werkvormen van de laatste maanden zijn alleen voor de bovenbouw. De onderbouw herhaalt de werkvormen die eerder zijn aangeboden. In de maand juli wordt geen werkvorm rondgestuurd.
Met dank aan RK De Regenboog en Marjolein Tenholter.
door Marita | aug 22, 2016 | lestips en ideeën
Midden Nederland start vandaag en heeft er ongetwijfeld weer veel zin in. Op Facebook volg ik een aantal onderwijsgroepen en de tips en foto’s werden weer volop gedeeld deze week. Ik mag zelf nog even genieten van het mooie weer maar bruis al wel van de ideeën.
Op mijn Pinterestaccount kun je veel van deze ideeën terug vinden voor bijvoorbeeld je lokaal, je klassenmanagement of coöperatieve werkvormen voor de groepsvorming in de eerste weken. Ook kun je er heel heel themaborden vinden.
Snuffel dus zeker even rond op mijn Pinterestaccount. Mocht je nog geen account hebben, maak er een gratis aan. Het is echt de moeite waard!
door Marita | aug 9, 2016 | Algemeen, lestips en ideeën, Werken met kleuters
Voor mij persoonlijk (in het zuiden van Nederland) telt dit nog even niet maar in het noorden begint al bijna het nieuwe schooljaar. Altijd weer een moment vol nieuwe ideeën en plannen.
De klasseninrichting, de groepsregels, het klassenmanagement, de lesvoorbereidingen maar ook het nieuwe thema waar mee gestart gaat worden.
Voor al deze dingen heb ik op mijn Yurls site een speciale pagina ingericht vol tips en links naar bovenstaande onderdelen. Je vindt er labels voor kasten, stoelen, enz. Je vindt er links naar liedjes en versjes voor je vaste routines maar je vindt er ook een link naar thema’s voor een nieuw schooljaar.
Lees hier verder hoe ik mijn schooljaar opstart bij de kleuters met een nieuw thema!
door Marita | aug 8, 2016 | organisatie in de klas
Een nieuw schooljaar komt eraan!
Een nieuw schooljaar is elk jaar weer een moment vol nieuwe plannen, ideeën en voornemens. Je hebt gereflecteerd op het vorige schooljaar en weet wat je dit jaar anders of zelfs beter wilt gaan doen.
Heel veel Social Media platformen zijn er beschikbaar om deze ideeën of tips te vinden, te vergelijken en jouw keuze eruit te maken. Heb jij ze allemaal al gevonden?
Bij deze mijn lijstje van favoriete online platformen voor inspiratie:
Pinterest
Vele juffen hebben dit platform al gevonden. Wat moet je doen? Ga naar www.pinterest.nl en maak een gratis account aan. Je kunt vervolgens naar hartenlust surfen door de eindeloze stroom van ideeën en tips. Wat Pinterest zo leuk maakt is het visuele aspect. Het zijn allemaal plaatjes met een link erachter naar het artikel of de website waar je het kunt downloaden. Ook kun je zelf je gevonden tips bewaren op diverse borden. Hier vind je mijn verzameling tot nu toe. En dit is mijn bord voor een nieuw schooljaar.
Yurls
Yurls is een platform waar heel veel leerkrachten downloads, links, filmpjes en meer kunnen vinden voor het digibord maar ook voor allerlei les- en themavoorbereidingen. Ik heb op mijn Yurls algemene onderwijspagina’s, themapagina’s en ook speciale kleuterpagina’s. Neem vooral eens een kijkje.
Facebookgroepen
Misschien heb je ze al gevonden maar op Facebook zijn inmiddels al diverse groepen opgericht waar collega’s uit Nederland en België elkaar vragen kunnen stellen, elkaar inspireren met leuke foto’s of lesvoorbeelden en waar ook interessante en waardevolle discussies ontstaan over van alles en nog wat, maar wel over onderwijs dus. Er is een speciale groep die heet Kleuterwereld en heeft inmiddels al meer dan 12000 leden. Er zijn echter ook andere kleutergroepen zoals Kleuters in het speciaal onderwijs en kleuters met hart en ziel (waar veel Belgische collega’s te vinden zijn). Deze groepen zijn besloten en je moet zelf een facebookprofiel hebben (of aanmaken) waarmee je een aanvraag kunt doen om lid te worden.
Twitter
Dit noem ik altijd mijn digitale koffiekamer. Ik volg namelijk alleen collega’s uit het onderwijs of mensen die in relatie tot het onderwijs twitteren en interessante nieuwsdiensten. Je komt zo regelmatig leuke en interessante nieuwtjes tegen en nog mooier, je kunt vragen stellen die meestal binnen een paar uur beantwoord worden door een collega. Mijn tweets kun je volgen via de homepage op deze website maar via mijn Twitternaam @marita2308 of ga hier naar mijn account.
Instagram
Steeds meer juffen en meesters delen leuke foto’s en nieuwtjes via Instagram. Ook ik zelf deel hier foto’s en links. Heb je al een account, ga dan eens kijken of je misschien ook hier mensen kunt vinden die de moeite waard zijn om te volgen. Zoek maar eens met de hashtag (#) #onderwijs of #kleuters. Of zoek gewoon mijn Instagramaccount en volg mij 🙂
De routines en het thema in het nieuwe schooljaar
De routines
Wij beginnen dit jaar weer zoals ieder jaar met een eerste week vol kennismakingsspelletjes en vaste regeltjes over toiletgebruik, kringgedrag en werkhouding. Het creëren van een veilige leeromgeving staat deze week centraal. Elkaars namen leren kennen, de weg binnen de klas en de school ontdekken en vooral het omgaan met een nieuwe groep en een nieuwe juf of meester. Ons team bestaat dit jaar uit 3 juffen en 1 meester. Het kringgedrag is altijd een belangrijke pijler deze eerste week. Hiervoor gebruiken wij 5 vaste regels voor de kring.
Geef me de vijf. Je vindt ze op mijn Pinterestbord over een nieuw schooljaar.
Voor de regels van toiletbezoek hebben we vaste momenten waarbij we allemaal even proberen te plassen en verder mag er tussendoor ook altijd geplast worden, met uitzondering van het kringmoment. Dan mogen ze even niet plassen, behalve bij hele hoge nood ;). Deze vaste routine is voor veel van onze kinderen ook weer erg belangrijk en een houvast.
Voor de regels van het werken hebben wij de vaste routine van het werkmoment in de ochtend, waarbij de juf een keuze maakt uit de vijf vastgestelde werktaakjes van die week. Alle kinderen komen hiervoor 1x aan de beurt per taak. Is dit taakje af dan mogen ze wisselen naar iets anders wat nog vrij is. Tijdens de rest van de dag zijn er ook diverse vrije keuze momenten. De taakjes die in die week centraal staan worden op het planbord zichtbaar gemaakt en corresponderen met onze themadoelen. Het witte pinnetje staat voor het taakje welke het kind die ochtend moet gaan doen. Binnen dit taakje is altijd enige mate van vrijheid zodat het kind ook nog een eigen keuze kan maken bij het ontwikkelingsmateriaal of in een hoek. Soms worden er aan hoeken een spelopdracht verbonden, wij spelen dan mee als begeleider of we komen regelmatig langs (op bezoek) om het spel eventueel verdieping te geven.
Alle hoeken en het ontwikkelingsmateriaal worden bij de “weektaak” ingezet.
Gratis downloads
Voor een aantal dingen is een checklist altijd erg fijn. Op de pagina van Leerkrachtorganizer vind je veel gratis downloads.
De klassenmap moet weer up to date zijn.
Handig voor duo-collega’s maar ook voor invallers. Een map waar alle regels, overdrachten, roosters en bijzonderheden in vermeld staan.
Vergeet hier ook zeker niet een lijst met wachtwoorden voor jouw groep, jouw accounts die je met leerlingen dagelijks gebruikt zoals voor Gynzy, Prowise, Klasbord, enzovoort.
Bij ons op school is zo’n map zelfs verplicht per klas.
Op de pagina van Leerkrachtorganizer vind je onder andere:
Op diverse websites vind je checklists voor het nieuwe schooljaar.
Een klein lijstje van checklists voor het nieuwe schooljaar om gratis uit te kiezen:
Het thema om mee te starten
Vanaf de tweede week starten we met een nieuw thema. Dat zal dit jaar het thema Agent en Boef zijn van de Kleuteruniversiteit. Dit project is geschreven naar aanleiding van het gelijknamige prentenboek. Als Boef met een pot lijm uit zijn politiecel weet te ontsnappen, kost het Agent veel moeite hem te pakken te krijgen. In het kant en klare project vind je uitgewerkte ideeën voor taal en rekenen die je kunt doen naar aanleiding van het boek en waarmee je meteen het nut van regels en vaste routines aan de kinderen duidelijk kunt maken. Wij hebben dit thema vorig jaar ook gedaan en het was een groot succes. Vooral de dag dat we in de ochtend in de klas kwamen en we ineens een pet vonden.
Boef was langs geweest en vroeg om hulp. Een andere keer had boef in de nacht gekliederd met een lijmpotje. Wat een bende was dat, dat konden de kinderen toch al veel beter. De betrokkenheid is altijd erg hoog wanneer je het project op deze manier in je klas haalt. Het gaat dan echt leven voor de kinderen. De projecten van de kleuteruniversiteit zijn zoals altijd goed gevuld en werken vanuit het prentenboek, zonder werkbladen. De projecten zijn gemaakt door collega’s uit de praktijk en zijn ook nog eens niet duur. Er zijn inmiddels ook speciale bewegingslessen geschreven rondom Agent en Boef.
Op mijn speciale Pinterestbord over agent en boef staan meer links naar knutseltips en ook naar downloads voor diegene die toch iets met werkbladen willen doen. Op mijn Yurlspagina over agent en boef en op de pagina Politie vind je ook nog meer tips, filmpjes en liedjes.
Natuurlijk zijn er meer thema’s mogelijk, waar start jij mee in het nieuwe schooljaar?
Laat het me weten in een reactie hieronder.
door Marita | jul 27, 2016 | Algemeen, lestips en ideeën, TOS Thuis, vakantie, zomer
Zoals zovelen van jullie geniet ik nu ook van mijn vakantie. Dit staat in mijn geval gelijk aan lezen, zonnen (als het weer meezit), shoppen, zeilen en relaxen. Mijn kinderen zijn 17 en 19 jaar oud, dus die vermaken zichzelf wel met eigen vakantieplannen of vrienden en vriendinnen. Toch vinden zij het (gelukkig) nog steeds leuk om dingen samen te doen en daarom is het handig om van tevoren te bedenken wat je in de vakantieperiode van plan bent met zijn allen.
Wij maken dus als gezin een lijstje met ideetjes die we in deze periode kunnen uitvoeren. Dat is voor ons bijvoorbeeld vaak een uitje naar een pretpark, een etentje naar een favoriet restaurant of een bezoek aan een leuk dorp of stadje tijdens onze gezinsvakantie. Voor jongere kinderen is een bucketlist met allerlei leuke activiteiten ook een goed idee. Mijn collega Chantal Van Den Boogaard-Louwers (Op twitter te volgen als @juftal) maakt elk jaar zo’n lijst. Op de foto zie je de lijst die ze dit jaar heeft gemaakt met haar gezin.
Op zo’n bucketlist komen dingen te staan die je dus als gezin kunt uitvoeren. Denk maar eens aan een tent bouwen in de kamer, een zwembad vullen met extra veel schuim, een verftekening maken met je voeten, het mag zo gek zijn als je maar wilt. Het kiezen en opschrijven van al deze activiteiten, met een afvinkbox ervoor, is al een feest op zich. Laat dus vooral ook de kinderen hierin een woordje mee spreken.
Visuele ondersteuning
En wat is er leuker om zo’n lijst leuk in te kleuren en aan te kleden met tekeningen of plaatjes/tickets? Hierdoor wordt het meteen ook een perfecte visuele ondersteuning voor kinderen die moeite kunnen hebben met de zomervakantie die voor hen oneindig lang kan lijken, maar voor ons helaas veel te snel voorbij vliegt. 🙂
Nieuw schooljaar
Het is ook een leuk idee om een soortgelijke lijst te maken met je nieuwe (kleuter)groep aan het begin van het schooljaar. Wat verwachten de kinderen? Wat willen ze leren? Welke thema’s zouden ze graag in de klas willen zien terugkomen en wat voor activiteiten of uitjes willen ze graag samen ondernemen? Denk hier aan een boswandeling, een specifiek thema, een bijzondere themahoek, enz.
Genoeg ideeën weer, maar nu eerst nog even genieten van de komende vrije weken.
Fijne vakantie allemaal !
door Marita | jun 30, 2016 | Algemeen, lestips en ideeën
Op onze school werken wij volgens het lesmodel ADI of EDI, oftewel het Activerende (of Expliciete) Directe Instuctiemodel. Ik schreef hier al eerder een artikel over waarin ik aangaf dat ik dit bij kleuters toch best lastig vind. En eerlijk gezegd pas ik het ook niet altijd toe. Soms zijn alle fasen gewoon niet in een kringactiviteit of andere les te vangen. Dan lopen ze simpelweg door je dag of weekprogramma heen.
Daarnaast werk ik met kleuters met een TOS en wil ik het liefst elke dag een uitdagend aanbod bieden binnen mijn thematisch onderwijs met betekenisvolle taal als uitgangspunt.
Deze week kwam onze teamleider bij mij in de klas om dit te observeren en te beoordelen met een heuse checklist, dus had ik er uiteraard even goed over nagedacht.
Wij zijn bezig met thema dino’s. Logisch dat dit mijn onderwerp werd. In mijn projectvoorbereiding deze week waren de doelen samenwerken, meten en emoties aan de beurt. Dus de les met de handpop was al gepland. nu nog even nadenken of dit in het ADI model gegoten kon worden. Wanneer er iemand met een checklist naar je les komt kijken wil je toch goed voor de dag komen natuurlijk.
Wanneer je zo over nadenkt is dit vreemd, het ADI model zit eigenlijk altijd in je lessen verweven maar bij kleuterlessen loopt het een vaak over in het ander, momenten zijn flexibeler en we werken de hele dag (of week) door aan verschillende doelen en lessen.
Het is niet echt opgedeeld in een rooster, het is eigenlijk all-inclusive onderwijs 🙂
Maar goed, terug naar mijn les deze week.
Vorige week hadden we al een brief van de dinojager ontvangen en vandaag hadden we dus toch echt een Driehoorn in de klas ontdekt die zijn kudde kwijt was.
Hoe heb ik de les ingedeeld volgens de officiële fasen van het ADI Model?
Ik zal ze hier in het kort omschrijven, heb je tips voor verbetering, laat het me vooral weten.
Voorkennis activeren>Weet je nog dat we vorige week een brief hadden gekregen? Wat stond er ook weer in? (Er volgt een kort gesprekje en daarna horen we een geluidje en vinden we uiteindelijk de Driehoorn.
Doel van de les benoemen> Wat zou die Driehoorn willen van ons? Na wat vragen van de juf blijkt dat hij moe is, en al drie dagen niet meer heeft geslapen. Hij wil na een lekker dutje wel terug naar zijn kudde maar hij durft niet goed meer te gaan slapen want zijn oude hol is klein, nat geregend en ook nog half ingestort tijdens een aardbeving. Kunnen wij niet een fijn hol voor hem bouwen? Dat zullen we dus maar gaan proberen te doen vandaag!
Instructie>Maar wat wil die Driehoorn eigenlijk voor hol? Na een spannend gesprek weten we precies wat hij wil. Of we voor hem een hol willen maken met drie belangrijke kenmerken. Het moet stevig zijn, goed passend zijn en met een dak tegen de regen. Deze drie voorwaarden noteren we op een flapover om niet te vergeten.
Controleren van begrip> Ik laat nu nog even met de beurtstokjes iedereen verwoorden wat we nu weten en ik controleer of iedereen de opdracht van de Driehoorn goed heeft begrepen.
Controlevragen zijn onder andere:
- hoe komt de Driehoorn bij ons in de klas?
- Waarom is de Driehoorn zo moe?
- Waarom is de Driehoorn een beetje nat?
- Wat wil de Driehoorn van ons als hulp?
- Waar moeten we op letten bij het bouwen van een schuilplaats (3 dingen)
- Hoe gaan we testen op stevigheid?
- Hoe gaan we testen op waterdichtheid?
- Hoe gaan we testen op grootte?
Bij deze laatste drie dingen laat ik de kinderen wat ideetjes aanleveren (waarbij ik aanstuur op een bewegende ondergrond en een plantenspuit uit de klas).
Begeleide verwerking> We werken samen een voorbeeld in de kring uit met een beperkte hoeveelheid blokken en evalueren na de bouw met 3 testen of alles klopt.
- Is het dak waterdicht? (We testen dit met een plantenspuit.)
- Is het hol passend en fijn? (We testen dit met de Diehoorn erin en vragen het hem.)
- Is het hol stevig genoeg om een aardbeving te doorstaan? (We testen dit door de ondergrond van het hol wat heen en weer te schudden.)
Evaluatie en vooruitblik> Is het gelukt? Nee, de aardbevingstest gaf een instortingsgevaar. Dat moet beter dus. De kinderen hebben genoeg ideeën en kunnen niet wachten om zelf aan de slag te gaan. Toch raakt de concentratie en de luistergerichtheid nu echt op. Goed samenwerken zal nu echt niet meer lukken.
We sluiten daarom af met de mededeling dat we vanmiddag
aan de slag gaan in groepjes van 2 of 3 leerlingen. Ze mogen het dan zelf nog eens proberen. We doen dit tijdens het rekencircuit. Ik geef dit aan met de dagritmekaarten.
Zelfstandige verwerking> Die middag herhalen we het doel van de les, controleren we kort het begrip nog een keer met de visuele ondersteuning van de flapover en mogen ze aan de slag met een afgemeten aantal blokken, plankjes en sponsjes in een circuit.
Daarna per groepje test als evaluatie.
- De meettest met de dino. Past hij er goed in?
- De regentest met een plantensproeier. Blijft de Driehoorn droog?
- Daarna de aardbevingstest( de tafel bewegen) Is het hol stevig gebouwd?
Tijdens het circuit begeleid ik steeds twee groepjes aan 1 tafel en de andere kinderen zitten verdeeld over twee groepstafels en zijn zelfstandig aan de slag met andere activiteiten. We maken foto’s van de resultaten en bekijken elkaars werk en geven advies of tips door.
Eindevaluatie: De kinderen vonden het heel leuk en hebben van alles geleerd over stevig bouwen en passend maken. Ze willen nu een nieuw hol maken in de bouwhoek, met meer blokken. Morgen weer verder dus. De driehoorn slaapt dus maar weer een nachtje op een kussentje op de thematafel. 🙂
Oh ja, volgende week mijn functioneringsgesprek, hoeveel boxen zullen er aangevinkt zijn op de checklist van het ADI Model?
Picto’s die ik gebruik voor de ADI-les zijn hier te downloaden.
Impressiefoto’s:
Je vindt ze op mijn 
ochtend, waarbij de juf een keuze maakt uit de vijf vastgestelde werktaakjes van die week. Alle kinderen komen hiervoor 1x aan de beurt per taak. Is dit taakje af dan mogen ze wisselen naar iets anders wat nog vrij is. Tijdens de rest van de dag zijn er ook diverse vrije keuze momenten. De taakjes die in die week centraal staan worden op het planbord zichtbaar gemaakt en corresponderen met onze themadoelen. Het witte pinnetje staat voor het taakje welke het kind die ochtend moet gaan doen. Binnen dit taakje is altijd enige mate van vrijheid zodat het kind ook nog een eigen keuze kan maken bij het ontwikkelingsmateriaal of in een hoek. Soms worden er aan hoeken een spelopdracht verbonden, wij spelen dan mee als begeleider of we komen regelmatig langs (op bezoek) om het spel eventueel verdieping te geven.
Vanaf de tweede week starten we met een nieuw thema. Dat zal dit jaar het thema 
Doel van de les benoemen> Wat zou die Driehoorn willen van ons? Na wat vragen van de juf blijkt dat hij moe is, en al drie dagen niet meer heeft geslapen. Hij wil na een lekker dutje wel terug naar zijn kudde maar hij durft niet goed meer te gaan slapen want zijn oude hol is klein, nat geregend en ook nog half ingestort tijdens een aardbeving. Kunnen wij niet een fijn hol voor hem bouwen? Dat zullen we dus maar gaan proberen te doen vandaag!
Instructie>Maar wat wil die Driehoorn eigenlijk voor hol? Na een spannend gesprek weten we precies wat hij wil. Of we voor hem een hol willen maken met drie belangrijke kenmerken. Het moet stevig zijn, goed passend zijn en met een dak tegen de regen. Deze drie voorwaarden noteren we op een flapover om niet te vergeten.
Controleren van begrip> Ik laat nu nog even met de beurtstokjes iedereen verwoorden wat we nu weten en ik controleer of iedereen de opdracht van de Driehoorn goed heeft begrepen.
Begeleide verwerking> We werken samen een voorbeeld in de kring uit met een beperkte hoeveelheid blokken en evalueren na de bouw met 3 testen of alles klopt.
