Bron afbeelding: Smart onderwijs , Bernadette Sanders
TOS een onzichtbare handicap!
De afgelopen week kwam het blog in de publiciteit van Smartonderwijs.nl van Bernadette Sanders met het hierboven staande schema ter illustratie. Het gaat over Tos, een onzichtbare handicap. Lees het blog van Bernadette Sanders hier terug.
Ik wil dit blog graag hier delen omdat het erg belangrijk is dat er meer aandacht komt voor TOS. Ik werk nu 29 jaar in het Cluster 2 onderwijs. Dat dit soort onderwijs nog steeds onbekend is bij velen, verbaast mij nog elke dag. Veel mensen, soms ook collega’s, reageren vaak met : “oh, dat is toch onderwijs voor dove en slechthorende kinderen?” Wanneer je dan uitlegt dat dove of zwaar slechthorende kinderen vaak naar een speciaal doveninstituut gaan of in het basisonderwijs blijven, mits geholpen met goede apparatuur of een CI (Cochleair Implantaat) wordt de blik vaak al vragend.
Wanneer je vervolgens uitlegt dat wij vooral kinderen met ernstige taalontwikkelingsstoornissen (TOS) begeleiden, is de volgende vraag vaak: “Zijn dat kinderen met taalachterstanden? Zijn dit vaak kinderen met een andere thuistaal?”
Een taalachterstand is echter niet hetzelfde als een taalstoornis. Zie ook een eerder artikel op deze site over het verschil tussen een stoornis of een achterstand. Nee! Een taalontwikkelingsstoornis (TOS) is een stoornis in de ontwikkeling van de taalverwerking en/of de taalproductie. en NEE, je hoort het niet meteen aan alle kinderen die op cluster 2 zitten of kinderen met een (vermoeden van) TOS. Sommige kinderen hebben inderdaad een flinke articulatiestoornis bij binnenkomst die op latere leeftijd overgaat in een taalverwerkingsprobleem waardoor het dan vaak “over” lijkt te zijn. De TOS die hieraan ten grondslag ligt, is dan allerminst “over”.
Ook in onze kleutergroepen zitten vaak al kinderen waarvan je op het eerste gehoor denkt “die praat toch best goed?” De communicatieve redzaamheidsproblematiek en de taalverwerkingsproblematiek is dan vaak zo ernstig dat functioneren in het regulier onderwijs niet haalbaar is. Wanneer je gericht met deze kinderen aan de slag gaat komt het probleem duidelijk naar voren. Ze kunnen zich slecht concentreren doordat de auditieve verwerking traag is en dus de taal in de omgeving (lees ” uitleg in de klas”) vaak te snel gaat. Helaas wordt dit nog steeds vaak verward met ADHD of ADD, waardoor de begeleiding soms niet passend is voor een leerling. Deze diagnoses zijn vaak wel bekend in onderwijsland. Hiervoor wordt soms ook medicatie voorgeschreven. Maar een medicijn zoals ritalin werkt niet bij een TOS!! Daarbij moet vermeld worden dat er ook leerlingen zijn met comorbide stoornissen. Bijvoorbeeld TOS en ADHD. Een uitgebreid onderzoek en een goede diagnose is daarom ook altijd cruciaal voor een passende begeleiding.
TOS is geen nieuwe diagnose!
Vraag je nu eens af, hoeveel kinderen worden er dus eigenlijk niet goed gezien en daardoor misschien zelfs geholpen met medicatie die niet nodig zou zijn wanneer er ook een goede logopedische test uitgevoerd zou worden? TOS is een officiële stoornis en geen nieuw iets. Ik werk tenslotte al bijna 30 jaar met deze leerlingen. 🙂 Wanneer kinderen met een TOS een diagnose krijgen is dit altijd pas na intensief logopedisch onderzoek en eventuele handelingsplannen die hieraan vooraf zijn gegaan op het regulier onderwijs.
Een TOS is eigenlijk ook een uitsluitingsdiagnose . Andere oorzaken zoals gehoorproblemen, intelligentievermindering of achterstand door andere oorzaken moeten eerst uitgesloten worden voordat er een TOS of een vermoeden van een TOS mag worden vastgesteld. De aanmeldpunten voor het cluster 2 onderwijs bekijken daarna zeer grondig of een kind een licht, medium of intensief arrangement krijgt. (Waarbij alleen de intensieve arrangementen een plaatsing krijgen op het SO.)
Ze kunnen zich moeilijk uiten omdat ze vaak niet de juiste woorden snel genoeg kunnen vinden (woordvindingsproblemen) waardoor communicatie lastiger wordt.
Ze worden stiller of juist sneller boos omdat ze zich niet begrepen voelen en omdat ze zichzelf niet goed durven uiten (sociaal emotioneel welbevinden).
Soms zijn er meerdere problemen die samen een ernstig taalverwerkingsprobleem vormen. (zie schema van smartonderwijs.nl bij Co-morbide stoornissen). De logopedische tests zijn dan doorslaggevend voor een arrangement.
Doordat de groepen kleiner zijn kan er meer aandacht besteed worden per leerling aan specifieke hulp in de groep in samenwerking met logopedie op school.
De kinderen kunnen flinke motorische planningsproblemen hebben die zich niet alleen uiten in de articulatie maar in hun hele handelen en denken. Dit kan zover gaan dat een verbale Dyspraxie of zelfs een Ontwikkelingsdyspraxie of DCD gediagnosticeerd wordt. (Executieve functies)
De prikkelverwerking is bij deze kinderen vaak niet genoeg gefilterd waardoor ze snel overprikkeld zijn. Dit zie je ook weer vaak terug bij kinderen met ADHD of Autisme.
Hoe herken je leerlingen met een TOS?
Hiervoor citeer ik een klein stukje uit de blog van smartonderwijs.
“TOS is een onzichtbare handicap en vaak maken wij de fout om bepaalde kenmerken die wij in de klas signaleren te benoemen als ongewenst gedrag:
ongemotiveerd
ongeconcentreerd
agressief, kort lontje
luistert niet, let niet op, weet nooit waar wij zijn in het boek
is een chaoot
kan het niveau niet aan
emotioneel jong
verlegen en teruggetrokken etc. “
In dit blog van smartonderwijs worden ook percentages genoemd.
In elke klas van 30 leerlingen zitten volgens onderzoek gemiddeld 2 leerlingen met een TOS.
Of die allemaal naar het speciaal onderwijs moeten is natuurlijk de vraag.
Bekijk daarom dit filmpje van de Koninklijke Auris hieronder, met handige tips voor herkenning van een TOS. Heb je vragen, stel die dan bij een aanmeldpunt in uw buurt. Zij kunnen al snel verder helpen of informatie geven die van belang is voor uw specifieke vragen.
Deel dit blog graag zoveel mogelijk. Laten we voor alle kinderen onderwijs echt passend maken, dus ook voor kinderen met een TOS!
“Je wordt nog eens beroemd”, zei een collega deze week. Nee hoor, zei ik, dat valt nog reuze mee. (Hahaha…)
Waarom zei die collega dat? Het laatste jaar ben ik namelijk een paar keer benaderd voor een interview over mijn online bezigheden en mijn nieuwe bedrijf DigiTAALSpeciaal. Allemaal erg leuk en vleiend natuurlijk maar wat ik vooral belangrijk vind is dat ik op deze manier een boodschap overbreng en collega’s mag inspireren met voorbeelden en ideeën. Een autoriteit noem ik mijzelf zeker niet, maar ik heb genoeg ervaring, motivatie en passie voor het onderwijs om ideeën te delen. Dat zie je terug op deze website, op mijn yurlspagina voor leerkrachten en op mijn yurlspagina voor de leerlingen, op mijn Facebookpagina en via mijn Twitter-tijdlijn.
Hier wat recente publicaties op een rijtje:
Over Pinterest en pinnen voor leerkrachten in het AOB blad.
Ik heb in het AOBblad verteld over Pinterest, samen met een aantal andere online collega’s.
Lees het hier terug.
Over het gebruik van Social Media in het Speciaal onderwijs
Ik ben geïnterviewd over mijn praktijkervaringen met Social Media en ik ben naar het congres voor speciaal onderwijs geweest in november 2015 voor de uitreiking van dit prachtige boek. Wat overigens te koop, maar ook te downloaden is.
Lees hier het volledige artikel terug.
Over IPads en taalontwikkelingsstoornissen (TOS) in het onlinemagazine Like-to-share
Lees het hier terug.
Over Computers en ICT gebruik op school in het magazine COS (Computers op school).Lees het hier terug.
OP Twitter verscheen kortgeleden ook weer een leuk artikel bij KomenskyPost.nl
Ik heb ook nog een aantal livestream uitzendingen gedaan op Periscope over allerlei onderwijsthema’s.
Daarnaast ben ik vorig jaar natuurlijk deze website gestart om nog meer online te kunnen delen van wat mij boeit en bezighoudt. Gezien het aantal bezoekers per dag weten een aantal mensen mij al regelmatig te vinden, bedankt daarvoor!
Laten we hopen dat dit zo blijft . Dat zou namelijk leuk zijn voor mijn bedrijf wat ik sinds kort officieel heb opgericht.
Dit is de officiële naam van mijn bedrijf, en ook de titel van deze website. Ik geef namelijk workshops en inspiratie-sessies over Taal, ICT en Digibordgebruik.
Nu vraag jij je waarschijnlijk af: “Wat voeg ik toe aan de reeks van onderwijscoaches in het land?”
Mijn expertise zit vooral in mijn aanbod voor kleuters en onderbouw, met de nadruk op taalontwikkelingsachterstandenen ICT. Ik wil collega’s aan de slag zetten met apps om de IPad op een passende en zinvolle manier in te zetten, zodat ze een verlengstuk van je leerstofaanbod worden. Ik zou graag kleuterjuffen en meesters inspireren om het internet te ontdekken en het digibord zinvol gebruiken in de klas. Ik wil collega’s helpen wanneer ze handelingsverlegen zijn bij leerlingen met taalachterstanden of taalstoornissen. En…..ik heb natuurlijk ook mijn eigen praktijkervaring omdat ik nog steeds wekelijks 20 uur in een kleutergroep in het Speciaal Onderwijs werk.
Dus heb je een vraag, stel die dan. Hieronder via een reactieformulier, via mijn Twitteraccount of mijn Facebookpagina.
En heb je interesse in mijn aanbod voor workshops? Kijk dan eens hier rond.
Het sluit volledig aan bij de manier waarop wij in cluster 2 met taal en gesprekken werken met leerlingen. Ik denk echter ook dat dit zeker een aanrader is om te lezen wanneer je met kleuters werkt met een lage taalvaardigheid in het regulier basisonderwijs of in de kinderopvang.
Lezen dus 🙂 !
Ik werk en woon in het zuiden van Nederland dus had ik deze week vrij. Een mooie gelegenheid om mijn workshops eens goed onder de loep te nemen.
Allereerst de workshop Begrijpend luisteren met kleuters.
Dit is een erg leuke en creatieve workshop geworden al zeg ik het zelf :-). Ik neem je in deze workshop kort mee langs de doorgaande lijn van begrijpend lezen en de haken en ogen voor taalzwakke kinderen in het bijzonder. Vervolgens loop ik een aantal werkwijzen langs en ga daarna aan de slag met mindmappen en prentenboeken. Ik zet je aan de slag met een boek zodat je de volgende dag hier ook meteen mee aan de slag kunt gaan in jouw groep. Hier heb ik al een keer een artikel over geschreven en ik refereerde daar ook al naar de site van Rianne Hofma. Zij heeft hier ook geweldige mindmap ideeën beschreven. Ook heb ik al een keer een persicopeuitzending gedaan rondom visualiseren en mindmaps met veel positieve reacties. Al die reacties hebben mij geïnspireerd tot het ontwikkelen van deze workshop.
Verder ben ik deze vakantieweek gestart met het ontwikkelen van de workshop Tablets en taalzwakke kinderen. Even in het kort gezegd: Ik geef in deze workshops uitleg over Kinderen met TOS en neem 4 apps onder de loep die je met weinig moeite kunt gebruiken om via de tablet gerichte taal en vooral betekenisvolle taal aan te bieden aan jouw leerlingen.
Ik neem je mee door deze apps en laat je er ook mee aan de slag gaan tijdens de workshop zodat je de volgende dag meteen ermee aan de slag kunt gaan met jouw leerling of groep.
Deze workshop laat zien dat Tablets en TOS een goede aanvulling op elkaar kunnen zijn.
Mijn werkgever Auris is gelukkig ook enthousiast. Ik mag dan ook mijn eerstkomende workshops op onze eigen locatie in Breda geven. Ze worden daarnaast ook opgenomen in het Cursusaanbod van Auris.
Heb je interesse dan kun je altijd contact opnemen met mij via info@jufmarita.nl of via het cursuscentrum van De koninklijke Auris groep.
En er komen nog meer workshops aan dus wordt vervolgd. Voor het volledige aanbod tot nu toe verwijs ik je naar mijn pagina workshops.
Waar zou jij wel meer over willen weten? Laat het me weten.
Bij deze een blogpost over een ouder van een leerling op een Auris school die mij laatst benaderde via mijn Facebookpagina. Hieronder haar verhaal.
Mijn naam is Esther Vliegenthart, Ik ben de trotse moeder van drie kinderen: twee lieve dochters (10 en 12 jaar) en een prachtige zoon (7 jaar). Mijn zoon van 7 heeft autisme en met hem hebben wij een hele weg afgelegd en bewandelen wij nog altijd een bijzondere weg. In de jonge jaren van mijn zoon ontdekte ik dat er weinig voorleesboeken waren die op kinderen met autisme zijn afgestemd. Ja, er zijn wel boeken óver autisme, maar geen rustgevende voorleesboeken die je een kind met autisme kunt voorlezen. Boeken die aansloten bij zijn belevingswereld, maar die ook rekening hielden met zijn prikkelverwerking en taalverwerking (hij had ook TOS), waren er niet. Als ik kijk naar het aspect lezen/voorgelezen worden dan zagen wij dat hij soms wel voorgelezen wilde worden, maar dat de felgekleurde plaatjes of de figuurtjes in de boeken die overal weer oogcontact maakten met de lezer, hem te veel werden. Ook konden sommige verhaaltjes hem van streek maken en hem meer chaos in zijn hoofd geven dan hij al had. Dat hadden we toen niet direct door, maar nu hij 7 is en we heel veel met en over hem leren, weten we dat de meeste boekjes voor kleuters voor hem niet geschikt waren. Ik, als boeken- en taalliefhebber, vond dat heel jammer. Ik zou graag zien dat alle kinderen kunnen genieten van verhalen en plaatjes. Dat hoort niet alleen leuk te zijn voor kinderen, maar ook voor hun ouders. Met deze ervaringskennis op zak heb ik een voorleesboekje gemaakt dat rekening houdt met de taal- en prikkelverwerking van kinderen die zich anders ontwikkelen: “Saartje”. De zinnen zijn op rijm, er worden geen “denkstappen” overgeslagen en de kleuren zijn zacht. Ook maakt Saartje geen oogcontact met haar lezers. Ik hoop dat met dit boekje ook deze mooie kinderen plezier mogen ervaren in voorgelezen worden. Misschien herkennen ze wel dingen van zichzelf in Saartje. Dat zou fijn zijn, want daarmee kunnen we het gevoel van veiligheid bij deze kinderen misschien wel vergroten! In de nabije toekomst komen er meer boeken van Saartje, zo is er een boekje waarin Saartje speelt met auto’s, typisch voor kinderen met autisme: lange files door de kamer, sorteren, tellen etc. Ook is er een boekje geschreven over Saartje op de zorgboerderij: een mooie voorbereiding voor jonge kinderen die daar naartoe zullen gaan. Deze laatste boekjes verschijnen binnenkort. Saartje is uitgegeven door uitgeverij Graviant educatieve uitgaven: Saartje heeft ook een eigen facebookpagina.
In de afgelopen weken is Saartje ook al langs geweest in verschillende media: zo was het boekje te zien in een uitzending van “Lifestyle Experience” van 10 januari op RTL4.
Ik zou het fijn vinden wanneer zo veel mogelijk ouders van jonge kinderen geïnformeerd worden over het bestaan van dit boekje. Immers: 3 procent van alle kinderen heeft een (aan) autisme (verwante) stoornis en 1 op de 20 kinderen heeft TOS (taalontwikkelingsstoornis). Zou u wellicht aan dacht willen besteden aan het boekje? Met het oog op de wet passend onderwijs, is het boekje zeker leuk voor alle kleutergroepen.
Bij deze besteed ik daarom graag aandacht aan dit mooie en waardevolle initiatief.
De zoon van Esther ging jaren geleden naar de Auris Ammanschool in Dordrecht. In zijn jonge jaren bleek namelijk dat hij autisme had in combinatie met TOS. Zijn moeder: ‘Hij ziet de wereld anders dan ik. Hij ervaart geluid, beeld en tast heel anders dan ik dat doe. Hij wilde vroeger wel voorgelezen worden, maar keek liever niet naar de felgekleurde plaatjes. Ook de figuurtjes in de boeken die steeds weer oogcontact maken met de lezer vond hij vermoeiend. Sommige verhaaltjes maakten hem van streek en gaven hem meer chaos in zijn hoofd dan hij al had.’
Deze ervaring bracht Esther op het idee van het boek Saartje. Ze bracht het voorleesboekje uit dat rekening houdt met de taal- en prikkelverwerking van kinderen met autisme. Ze hoopt dat kinderen zichzelf zullen herkennen in Saartje, of dat het voorlezen een stuk fijner wordt.
Het boekje is te koop via bol.com en via de link hieronder te bestellen.
Meld je hier aan en ontvang niet alleen de checklist maar ook meteen maandelijks de nieuwsbrief met het laatste nieuws van de site en het laatste nieuws over acties en evenementen. Ook ontvang je meteen toegang tot alle gratis downloads.
Uitschrijven is altijd en op ieder moment mogelijk.
Bedankt!
Je bent succesvol ingeschreven. Ik beloof je dat ik je niet ga spammen, wil je echter toch uitschrijven dan kan dat natuurlijk altijd onderaan elke mail.
Bij Gmail en Hotmail komen mijn mails vaak in SPAM terecht. Wil geen enkele mail missen? Voeg mijn mailadres dan toe aan jouw lijst met vertrouwde contacten of bij Gmail aan de mailbox Primair.
Groet, Marita
Wil jij creatief aan de slag met taal en digitale tools?
Bekijk dan al mijntrainingen in de Digitaalspeciaal Online Academy!
Volg vanuit je eigen huiskamer op jouw eigen tempo en tijdstip mijn online trainingen en masterclasses.
Via deze mailinglijst ontvang je meteen een kortingscode waarmee je kortingen kunt krijgen tot 50%! Ook ontvang je als eerste het laatste nieuws over de Digitaalspeciaal Online Academy.
Bedankt!
Je bent succesvol ingeschreven. Ik beloof je dat ik je niet ga spammen, wil je echter toch uitschrijven dan kan dat natuurlijk altijd onderaan elke mail.
Bij Gmail en Hotmail komen mijn mails vaak in SPAM terecht. Wil geen enkele mail missen? Voeg mijn mailadres dan toe aan jouw lijst met vertrouwde contacten of bij Gmail aan de mailbox Primair.
Groet, Marita
van dit prachtige boek. Wat overigens te koop, maar ook te downloaden is.
Lees het 
